Scheemda

18) De plek: Eexta, het tweelingdorp van Scheemda:
Kerk Scheemdacitaat deel 23 van de 18e eeuwse beschrijving over Nederland :
… Eekste, voorheen Ekestee, aan de trekvaart naar Winschoten, heeft eene zeer groote kruiskerk: en sloot onmiddellijk aan de Scheemde, dat een zeer groot dorp is, en de gedaante van een vlek heeft…….Scheemderzwaag is aangewassen land uit den Dullard en behoort onder den uitstrek der Scheemde…

Omgeving Eeksta (Scheemda.):
…Bie pasterij van Eekste laipen widde juffers. Geert Luchtenbörg’s Engel en ik gingen op ’n keer noar meester’s en domie’s maid te vrijen en dou zag ik ’n widde juffer. Kiek, poddorie, ’n widde juffer, zee ik tegen hom.Hai greep mie aan en trok mie mit en dou was ze weg. En wie zaggen heur toch dudelk…. Dat het ’n spouk west!…
(Heksen en Duivelsverhalen in Groningerland. Samensteller J.A.Fijn van Draat.)

(19) De plek: omgeving Scheemda/Winschoterdiep/Scheemderzwaag:
Scheemda1De geschiedenis van het Termunterzijldiep en Scheemda.(uit: historie-site :scheemda.nl)
De oorsprong van het Termunterzijldiep ligt bij de Munter Ee (MenterA) en de niet aflatende strijd van de mens tegen het water. De Munter Ee ontsprong in de buurt van Wildervank en slingerde zich van daar naar Termunten, waar het uitmondde in zee. In de late Middeleeuwen groeven kloosterlingen evenwijdig hieraan een sloot, wierpen een dijk op en legden zo een stuk land droog. In de Munter Ee bouwden ze vier sluizen. In 1509 won de oude Dollard echter nog een slag en verdween de Ee in de golven. De mens bleef vechten en zo verscheen in 1597 een dijk van Scheemda naar Nieuwolda. Een tiental ondernemende geesten sloeg daarop de handen ineen en besloot in 1601 tot de bouw van een sluizen bij Termunterzijl en Kermerzijl (bij Scheemda) en het graven van een diep om het water kwijt te raken. 25 november van dat jaar werd het Termunterzijlvest (waterschap) opgericht.
ScheemdaUitgangspunt was de sloot achter de dijk van 1597. Die werd uitgediept en de dijk verhoogd..Dat ging tot Nieuwolda. Vandaar moest een afstand van twee kilometer overbrugd worden naar waar nu Scheve Klap is. Daar stroomde De Siepe die ontsprong in de buurt van Sappemeer en als verdere afwatering kon dienen. Die twee kilometer werd met de schop op de kortst mogelijke manier genomen: recht toe recht aan. Het verklaart waarom het Termunterzijldiep elders zo kronkelt en van Nieuwolda tot Scheve Klap in een kaarsrechte lijn loopt.
Was het Termunterzijldiep dus oorspronkelijk bedoeld om het land droog te houden, langzamerhand kreeg het een tweede functie. Vanuit de Veenkoloniën rond Veendam en Pekela ontwikkelde zich in de 17e en 18e eeuw de scheepvaart. Via het Termunterzijldiep en Termunterzijl voer men op Scandinavie en de Oostzee tot aan Sint Petersburg. Een periode van grootse daden en welvaart. In 1858 bestond de Nederlandse koopvaardijvloot uit 2072 schepen. 971 daarvan hadden Veendam en Pekela als thuishaven. De bekende Londense scheepvaartverzekeraar Lloyds vestigde in 1852 zelfs haar eerste nederlandse agentschap in Veendam. Het Termunterzijldiep voer er wel bij. Totdat de schepen steeds groter en van ijzer werden en stoom- en diesel de zeilen vervingen. Toen de Stad in 1876 het Eemskanaal groef naar Delfzijl was dat de doodsteek voor scheepvaart vanuit de Veenkoloniën.
Niet voor het Diep. Voor de almaar verder bloeiende akkerbouw de zogenaamde Snikke en Bolschip ingezet. Voortgetrokken door vrouw en kinderen, paard en scheepsjager en later voorzien van opduwer of eigen motor bevoeren zij het water. Druk verkeer en levendige handel was het zo in de Haven van Nieuwolda.
Drie Kunstwerken (bij Scheemda, Nieuwolda en op de dijk bijTermunterzijl) voorstellende masten en zeilen, herinneren aan de roemrijke scheepvaarthistorie op en langs het Diep. Ze zijn geplaatst bij de heropening van het weer bevaarbare, maar inmiddels verstilde Termunterzijldiep in 1986. Vrachtauto's hadden sinds het midden van de vorige eeuw de plaats van de schepen ingenomen en zo ongewild bijgedragen aan de stilte rond het Diep waarvan de recreant nu zo ongestoord kan genieten.Langzamerhand is een nieuwe ontwikkeling gegroeid. De waterrecreant herontdekt het Termunterzijldiep. Met de aanleg van de verbinding naar Eemskanaal, Schildmeer en Stad Groningen breekt wellicht een nieuw tijdperk van bloei aan. Geniet er van, maar doe het rustig aan. In het licht van de historie heeft u immers alle tijd.

Zie ook: Mijn allermooiste plekje.
Zie ook: Natuurstruinen langs de MenterAroute.
Lees ook: Volksverhalen.

Uw tekstbijdrage + foto kunt u mailen naar plentgaai@planet.nl

© 2011 MenterAroute | Realisatie Grafisch bedrijf de Bruin - Zuidbroek. m